جراحی سرطان حفره دهان

رشد غیرطبیعی سلول در هر نقطه از حفره دهان را تومور حفره دهان یا تومور دهان می‌گویند. این تومورها ممکن است در زبان، لثه‌ها، کام، غشای داخل دهان، کف دهان و لب‌ها رشد کنند. تومورهای دهان در بسیاری از موارد خوش‌خیم هستند. تومور‌های خوش‌خیم دهان معمولاً  آهسته و در یک دوره 2 تا 6 ساله رشد می‌کنند و به نقاط دیگر بدن سرایت نمی‌کنند.

اما ممکن است تومور دهان بدخیم باشد که در این حالت به آن سرطان حفره دهان یا سرطان دهان می‌گویند. سرطان حفره دهان یکی از شایع‌ترین سرطان‌های سر و گردن است. در بیشتر موارد سرطان دهان از نوع کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous cell carcinoma) است.

 

تشخیص سرطان دهان

سرطان دهان در صورت تشخیص به موقع قابل درمان است. به همین دلیل لازم است در صورت مشاهده هرگونه علامت مشکوک به تومور در دهان بلافاصله به یک متخصص سرطان‌شناسی (انکولوژیست) یا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کرد تا بررسی‌های لازم انجام شود و درصورت تشخیص سرطان دهان اقدامات درمانی لازم انجام شود.

برای تشخیص سرطان دهان باید ابتدا سلول‌های غیرطبیعی شناسایی شوند. برای این  کار از محل مشکوک به فعالیت سلول‌های سرطانی نمونه‌برداری اولیه انجام می‌شود. اگر نتایج به دست آمده از نمونه اولیه حاکی از وجود سلول‌های سرطانی‌ باشد یک بافت‌برداری (بیوپسی) عمیق‌تر نیاز است. برای این منظور قسمتی از بافت مشکوک جدا شده و برای بررسی زیر میکروسکوپ برای یک پاتولوژیست ارسال می‌شود. اگر احتمال داده شود سرطان به غدد لنفاوی گسترش یافته است، ممکن است با تکنیک بافت‌برداری سوزنی از گره‌های لنفاوی مشکوک نمونه‌برداری شود.

بیشتر تومورهای دهانی در دهان قابل مشاهده‌اند و یا در گردن قابل لمسند اما در بعضی موارد آزمایشات دیگری مانند سی‌تی‌اسکن، پت‌اسکن، رادیوگرافی، ام‌آر‌آی، و آندوسکوپی برای تشخیص گسترش احتمالی سرطان دهان به نقاط دیگر مانند استخوان فک، گلو، ریه‌‌ها و … انجام می‌شود.

 

انواع سرطان حفره دهان

حفره دهان از انواع مختلفی از سلول‌ها تشکیل شده است که هر یک از آنها می‌توانند محل شروع نوعی از سرطان باشد.

کارسینوم سلول‌ سنگفرشی Squamous cell carcinoma  

بیش از 90 درصد سرطان‌های حفره دهان و گلو از نوع کارسینوم سلول‌ سنگفرشی هستند. این سرطان‌ها در اشکال اولیه سلول‌های سنگفرشی شروع می‌شوند، که سلول‌های تخت و پولکی‌شکلی هستند که لایه اول پوششی مخاط دهان را تشکیل می‌دهند.

ابتدایی‌ترین شکل سرطان سلول سنگفرشی را کارسینوم درجا  (Carcinoma in situ) می‌گویند. این به آن معنی است که سلول‌های سرطانی فقط در آن لایه‌ای از سلول‌ها که اپیتلیوم (epithelium) نام دارد وجود دارند. این با کارسینوم سلول سنگفرشی تهاجمی که در آن سلول‌های سرطانی به لایه‌های عمیق‌تر حفره دهان و گلو گسترش پیدا می‌کنند متفاوت است.

وروکوس کارسینوما Verrucous carcinoma

وروکوس کارسینوما یک نوع کارسینوم سلول سنگفرشی نادر است که کمتر از 5 درصد کل سرطان‌های دهان را شامل می شود. این کارسینوم یک سرطان درجه پایین با سرعت رشد آهسته است که به ندرت به دیگر نقاط بدن گسترش می‌یابد اما می‌تواند به عمق بافت‌های مجاور نفوذ کند.

درصورت درمان نشدن، ممکن است در برخی از وروکوس کارسینوماها مناطقی از سرطان سلول سنگفرشی معمولی ایجاد شود. همچنین برخی از وروکوس کارسینوماها ممکن است از قبل درون خود کارسنومای سلول سنگفرشی داشته باشند که در نمونه‌برداری تشخیص داده نشوند. سلول‌‌هایی از این مناطق سرطانی ممکن است در آینده به دیگر نقاط بدن گسترش یابند. بنابراین بسیار مهم است که وروکوس کارسینوما در اسرع وقت جراحی و به همراه حاشیه بزرگی از بافت‌های سالم اطراف آن از دهان خارج شود.

کارسینوم غدد بزاقی کوچک

این سرطان‌ها می‌توانند در غدد موجود در آستر دهان و گلو ایجاد شوند. انواع مختلفی از سرطان‌های غدد بزاقی کوچک وجود دارند، از جمله آدنوئید سیستیک کارسینوما (adenoid cystic carcinoma)،  موکواپیدرموئید کارسینوما (mucoepidermoid carcinoma) و آدنوکارسینوم چندریختی درجه پایین (polymorphous low-grade adenocarcinoma).

لنفوم‌ها

لوزه‌ها و قسمت انتهایی زبان حاوی بافت سیستم ایمی (لنفاوی) هستند که محل شروع سرطان‌های موسوم به سرطان‌های لنفاوی یا لنفوم‌ها هستند.

 

درمان سرطان دهان

رایج‌‌ترین و موثرترین درمان سرطان دهان جراحی است. جراحی سرطان دهان شامل برداشتن تومور بدخیم و تا حد امکان قسمتی از بافت سالم اطراف آن است. درصورتی که تومور دهان کوچک باشد میزان جراحی با تخریب کمتری همراه است اما هرچه تومور بزرگ‌تر باشد جراح مجبور است بافت بیشتری را خارج کند. این ممکن است باعث از بین رفتن برخی از عملکرد‌های داخل دهان شود و درنتیجه نیاز به بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده پس از عمل وجود داشته باشد.

روش‌های دیگر درمان سرطان دهان پرتودرمانی و شیمی‌درمانی است. پرتودرمانی در بعضی از موارد برای از بین بردن سلول‌های سرطانی داخل دهان یا غدد لنفاوی استفاده می‌شود. اما شیمی‌درمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی دهان به کار نمی‌رود بلکه معمولاً برای پیش‌گیری از بازگشت سرطان یا محدود کردن گسترش سرطان پس از جراحی یا پرتودرمانی استفاده می‌شود.

 

علایم سرطان دهان

مهم‌ترین علایم و نشانه‌های سرطان دهان عبارتند از:

  • زخمی که بهبود نمی‌یابد

یکی از شایع‌ترین نشانه‌های سرطان دهان زخم در ناحیه دهان شامل لب‌ها، لثه‌ها، زبان، گلو یا حتی لوزه‌هاست. زخم ممکن است عمیق با لبه‌های سخت یا یک برآمدگی سفید یا قرمز باشد. اگر این زخم ظرف مدت 2 هفته بهبود یابد احتمالاً جای نگرانی نیست در غیر این‌صورت حتما لازم است به یک متخصص دهان مراجعه کنید.

  • وجود لکه‌های سفید یا متمایل به قرمز داخل دهان
  • دندان لق
  • خونریزی از دهان

با این‌که شایع‌ترین علت خونریزی دهان التهاب و عفونت‌های لثه است اما سرطان دهان نیز می‌تواند باعث خونریزی دهان شود. همچنین بیماری‌های لثه خود یک عامل خطر برای ابتلا به سرطان دهان است.

  • وجود توده داخل دهان

توده‌های زگیل‌مانند در دهان یا گلو و در صورت رشد سرطان در گردن (گره‌های لنفاوی) می‌تواند حاکی از سرطان باشد.

  • درد در ناحیه دهان
  • گوش درد
  • احساس درد در گلو به‌ویژه هنگام قورت دادن غذا
  • تغییرات در حس لامسه دهان

ممکن است تومور سرطانی بر اعصاب دهان اثر بگذارد و منجر به بی‌حسی در دهان، لب، زبان یا چانه شود.

  • تغییر صدا

علائم سرطان حفره دهان می‌تواند بسیار شبیه علایم سایر تومورهای خوش‌خیم یا ضایعات التهابی باشد. بنابراین بهتر است درصورت مشاهده هرگونه علامت مشکوک به متخصص مراجعه کنید.

 

تومورهای خوش‌خیم دهان

خوشبختانه هر نوع رشد سلولی در دهان سرطان نیست. بسیاری از تومورهایی که در دهان ایجاد می‌شوند خوش‌‌خیم هستند، یعنی به بافت‌های مجاور و دیگر نقاط بدن گسترش نمی‌یابند. تومورهای خوش‌خیمی که در دهان و گلو ایجاد می‌شوند عبارتند از:

  • فیبروم
  • گرانولوم ائوزینوفیلیک
  • تومور سلول گرانولار
  • کراتوآکانتوما
  • لیومیوم (فیبروئید)
  • استئوکندروم
  • لیپوم
  • شوانوما
  • نوروفیبروم
  • پاپیلوما
  • وروسیفرم گزانتوما
  • گرانولوم پیوژنیک
  • رابدومیوما
  • تومورهای ادنتوژنیک (تومورهایی که در بافت‌های تشکیل‌دهنده دندان شروع می‌شوند)

این تومورهای غیرسرطانی از سلول‌های مختلفی شروع می‌شوند و دلایل گوناگونی دارند. ممکن است برخی از آنها مشکلاتی را ایجاد کنند اما معمولاً خطرناک نیستند. مهم‌ترین درمان تومور خوش‌خیم دهان جراحی است چراکه پس از خارج کردن تومور احتمال بازگشت آنها بسیار کم است.

 

عوارض عمل جراحی تومور دهان

با توجه به نوع تومور و میزان گسترش آن عوارض جراحی تومور دهان متفاوت است. به طور کلی هرچه تومور دهان زودتر جراحی و درمان شود عوارض جانبی آن نیز کمتر خواهد بود. جراحی یک تومور کوچک ممکن است بدون عارضه یا با عارضه ناچیز همراه باشد اما برداشتن یک تومور بزرگ در دهان می‌تواند منجر به بدشکلی شود و بیمار را نیازمند عمل ترمیمی یا کاشت پروتز کند. بااین‌حال عوارض جراحی سرطان دهان در مقابل عوارض و خطرات خود سرطان ناچیز است.

 

هزینه جراحی تومور دهان

هزینه عمل خارج کردن تومور حفره دهانی به فاکتورهای مختلفی از جمله نوع تومور، میزان دشواری عمل آزمایشات قبل از عمل بستگی دارد. شما می‌توانید برای آگاهی از هزینه جراحی تومور دهان یا گرفتن مشاوره رایگان با مطب دکتر معصومه سعیدی تماس حاصل کنید.

 

سرطان دهان در چه کسانی شایع‌تر است؟

به طور کلی مردان بیشتر از زنان در معرض خطر ابتلا به سرطان دهان قرار دارند. همچنین سرطان دهان در افراد بین 55 تا 65 سال بیشتر اتفاق می‌افتاد. همانند دیگر سرطان‌ها، سبک زندگی افراد می‌تواند خطر ابتلا به سرطان دهان را تحت تاثیر قرار دهد. برای مثال افراد سیگاری 6 تا 8 برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری به سرطان دهان مبتلا می‌شوند و این خطر در خانم‌های سیگاری دوبرابر آقایان سیگاری است. براساس مطالعات انجام شده ترک سیگار به مدت 1 تا 9 سال 30 درصد خطر ابتلا به سرطان دهان را کاهش می‌دهد که این میزان در افرادی که بیش از 9 سال سیگار را ترک کرده‌اند تا 50 درصد است.

مصرف بیش‌از‌حد الکل نیز باعث افزایش 5.5 برابری خطر سرطان دهان می‌شود. مصرف توامان سیگار و الکل خطر ابتلا به این سرطان را تا 22 برابر افزایش می‌دهد زیرا این دو ماده اثر سینرژیک دارند، به این معنی که اثر همدیگر را تقویت می‌کنند.

از عوامل خطرزای دیگر می‌توان به آلوده شدن به ویروس پاپیلوم انسانی، کمبود ویتامین‌های آ، ث، و ای، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید (افزایش احتمال سرطان لب)، سرکوب سیستم ایمنی بدن، و رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان اشاره کرد.

بااین‌وجود اگر شما هیچ‌یک از عوامل خطر بالا را نداشته باشید باز هم در معرض ابتلا به سرطان دهان قرار دارید، که ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی باشد.

guest
0 دیدگاه یا سوال
Inline Feedbacks
View all comments
Hi,
ارسال پیام از طریق واتس اپ